لیزر موهای زائد معمولاً به چند جلسه نیاز دارد؛ انجمن پوست آمریکا برای بیشتر افراد ۲ تا ۶ جلسه با فاصلهی حدود ۴ تا ۶ هفته را ذکر می‌کند، ولی تعداد جلسات لیزر در صورت، موهای هورمونی و موهای روشن‌تر می‌تواند بیشتر شود. برگشتن بخشی از موها هم معمولاً نشانه‌ی شکست درمان نیست: لیزر قرار است مو را به‌طور طولانی‌مدت کم کند، نه اینکه تک‌تک فولیکول‌ها را از بین ببرد.
در ادامه توضیح می‌دهیم چرا یک جلسه کافی نیست، چه چیزهایی تعداد جلسات را بیشتر می‌کند و موهایی که بعد از دوره برمی‌گردند از کجا می‌آیند.
چرا لیزر موهای زائد یک جلسه‌ای نیست؟
لیزر نوری با طول موج مشخص می‌تاباند که جذب ملانین (رنگدانهی تیره‌ی مو) میشود و به شکل گرما به ریشه‌ی مو می‌رسد. این گرما فقط وقتی بهخوبی اثر می‌کند که مو در فاز رشد (آناژن) باشد؛ در این فاز ساقه‌ی مو به ریشه وصل است و گرما را به سلول‌های سازنده‌ی مو می‌رساند.
هر مو چرخه‌ای سه‌مرحله‌ای دارد: رشد، گذار و استراحت. در هر لحظه فقط بخشی از موهای یک ناحیه در فاز رشدند. موهایی که در زمان جلسه در فاز استراحت هستند آسیب جدی نمی‌بینند و چند هفته بعد وارد چرخه‌ی رشد می‌شوند. برای همین جلسه‌ها با فاصله تکرار می‌شوند تا هر بار گروه تازه‌ای از موها در فاز رشد هدف قرار بگیرند.
فاصلهی جلسات هم به همین دلیل دلبخواهی نیست. اگر جلسه‌ها خیلی نزدیک به هم باشند، موهای تازه هنوز به فاز رشد نرسیدهاند؛ اگر خیلی دور باشند، روند کاهش کند میشود. پزشک فاصله را بر اساس ناحیه و پاسخ شما تنظیم می‌کند.
تعداد جلسات لیزر به چه چیزهایی بستگی دارد؟
عدد ثابتی برای همه وجود ندارد. این عوامل بیشترین اثر را دارند:
- رنگ مو و پوست: بهترین پاسخ در موی تیره روی پوست روشن‌تر دیده میشود. موی بور، قرمز، خاکستری یا سفید ملانین کافی ندارد و معمولاً به لیزر پاسخ محدودی میدهد.
- ضخامت و تراکم مو: موهای ضخیم و تیره‌ی زیر بغل یا ساق معمولاً زودتر کم می‌شوند؛ موهای نازک‌تر و کرک‌مانند کندتر و گاهی ناقص پاسخ می‌دهند.
- ناحیه‌ی بدن: طول چرخه‌ی مو در نواحی مختلف فرق دارد. صورت و گردن معمولاً جلسات بیشتری لازم دارند و پیش‌بینی نتیجه‌شان سخت‌تر است.
- عوامل هورمونی: در سندرم تخمدان پلی‌کیستیک یا سایر علل افزایش آندروژن (هورمون‌های مردانه)، فولیکول‌ها مدام تحریک می‌شوند و بدون کنترل علت، مو دوباره رشد می‌کند.
- انتخاب دستگاه و تنظیمات: در پوست‌های تیره‌تر معمولاً لیزرهای با طول موج بلندتر و خنک‌سازی پوست انتخاب میشود تا خطر سوختگی کمتر شود. انرژی ناکافی هم ممکن است فقط مو را ضعیف کند و نتیجه را کوتاه‌مدت کند.
- رعایت فاصله و آماده‌سازی: کندن مو با موم یا موچین بین جلسات، ریشه‌ای را که لیزر باید هدف بگیرد از بین میبرد و جلسهی بعد اثر کمتری دارد.
در پرنیشا پیش از شروع، رنگ پوست و مو، داروها، سابقه‌ی هورمونی و برنزه‌بودن پوست بررسی میشود و برنامه‌ی جلسات بر همین اساس چیده میشود. جزئیات روش را در صفحه‌ی لیزر موهای زائد در پرنیشا آورده‌ایم.
چرا موها بعد از لیزر برمی‌گردند؟
سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای دستگاه‌های لیزر مو اصطلاح «کاهش ماندگار مو» (permanent hair reduction) را پذیرفته است، و تعریفش کاهش پایدار تعداد موهایی است که چند ماه تا یک سال بعد از پایان دوره برمی‌گردند؛ یعنی حذف همه‌ی موها بخشی از این تعریف نیست. بنابراین دیدن چند تار مو بعد از دوره طبیعی است. دلیل‌های اصلی برگشت مو این‌هاست:
- فولیکول‌هایی که آسیب کامل ندیده‌اند: بخشی از ریشه‌ها فقط ضعیف می‌شوند و بعدها موی نازک‌تر و کم‌رنگ‌تری می‌سازند. انجمن پوست آمریکا هم می‌گوید موی برگشتی معمولاً کم‌پشت‌تر، نازک‌تر و روشن‌تر است.
- فولیکول‌های خفته: بعضی ریشه‌ها در زمان دوره‌ی درمان فعال نبوده‌اند و بعداً بیدار می‌شوند.
- تغییرات هورمونی: بارداری، یائسگی، تخمدان پلی‌کیستیک یا بعضی داروها می‌توانند فولیکول‌های تازه‌ای را فعال کنند؛ این موها «برگشت» نیستند، بلکه موی جدیدند.
- موهای روشن یا سفید: این موها از اول به لیزر پاسخ خوبی نداده‌اند و با گذشت زمان بیشتر به چشم می‌آیند.
برای همین ممکن است پس از پایان دوره‌ی اصلی، گاهی جلسهی ترمیم یا نگهدارنده (که در زبان رایج «جلسهی شارژ» می‌گویند) لازم شود. فاصلهی این جلسه‌ها از پیش قابل تعیین نیست و به میزان رشد دوباره‌ی موهای شما بستگی دارد.
رشد پارادوکس مو: وقتی مو بیشتر میشود
در تعداد کمی از افراد، بعد از لیزر به‌جای کاهش، موهای ناحیه‌ی درمان یا اطرافش بیشتر یا ضخیم‌تر میشود. به این پدیده «رشد پارادوکس» یا هایپرتریکوز پارادوکسیکال می‌گویند. یک مرور نظام‌مند شیوع آن را حدود ۳٪ (بین ۱ تا ۶٪) برآورد کرده و بیشتر موارد در صورت و گردن بوده است؛ در سایر نواحی بدن بسیار نادر گزارش شده است.
علت دقیق روشن نیست؛ یکی از توضیح‌های مطرح، تحریک فولیکول‌های کرکی خفته با گرمای ناکافی است. راهنمای انجمن غدد درون‌ریز آمریکا توصیه می‌کند به زنان با پوست و موی تیره‌ی مدیترانه‌ای و خاورمیانه‌ای که برای موهای صورت لیزر میکنند، درباره‌ی خطر بیشتر این عارضه آگاهی داده شود. اگر برای موهای صورت تصمیم دارید، صفحه‌ی لیزر موهای زائد صورت را هم ببینید و حتماً پیش از شروع درباره‌ی این خطر با پزشک صحبت کنید.
چه کسانی باید با احتیاط بیشتری لیزر کنند؟
مناسب‌بودن لیزر فقط پس از معاینه مشخص میشود. در این شرایط معمولاً درمان به تعویق می‌افتد یا با احتیاط بیشتری انجام میشود:
- بارداری: به دلیل نبود داده‌ی کافی، لیزر زیبایی معمولاً به بعد از بارداری موکول میشود. تغییرات هورمونی این دوره هم نتیجه را غیرقابل‌پیش‌بینی می‌کند.
- پوست برنزه یا آفتاب‌سوخته: ملانین بیشتر پوست، انرژی لیزر را به خودش جذب می‌کند و خطر سوختگی و تغییر رنگ بالا می‌رود.
- داروهای حساس‌کننده به نور و ایزوترتینوئین (راکوتان): مصرف هر دارو را به پزشک بگویید. درباره‌ی ایزوترتینوئین نظرها متفاوت است و تصمیم درباره‌ی زمان مناسب لیزر با پزشک است؛ دارو را خودسرانه قطع نکنید.
- سابقه‌ی تبخال در ناحیه‌ی درمان، عفونت یا التهاب فعال پوست: تا بهبود کامل یا تصمیم پزشک صبر میشود.
- سابقه‌ی کلوئید یا اسکار برجسته، بیماری‌های حساسیت به نور و بیماری‌های خودایمنی پوستی: نیاز به ارزیابی جداگانه دارند.
- تاتو و خال‌های تیره: لیزر نباید مستقیم روی آن‌ها تابیده شود.
اگر موهای صورت یا بدن‌تان سریع و زیاد شده، قاعدگی نامنظم دارید یا آکنه‌ی شدید هم همراهش است، ممکن است علت هورمونی داشته باشد. در این حالت بررسی پزشکی علت، هم برای سلامت خودتان و هم برای ماندگاری نتیجه‌ی لیزر مهم است.
بعد از هر جلسه چه چیزی طبیعی است و چه عوارضی ممکن است؟
قرمزی، تورم کوچک دور هر فولیکول، احساس سوزش شبیه آفتاب‌سوختگی و کمی حساسیت پوست شایع‌اند و معمولاً طی ۱ تا ۳ روز کم می‌شوند. ریزش تدریجی موهای لیزرشده در روزها و هفته‌های بعد هم طبیعی است و نباید با کندن تسریعش کنید.
عوارض کمتر شایع ولی مهم‌تر این‌هاست:
- تاول، دلمه یا سوختگی، بهخصوص روی پوست برنزه یا با تنظیم نامناسب
- تیره یا روشن‌شدن لکه‌ای پوست که گاهی ماندگار است
- عود تبخال، فولیکولیت (التهاب ریشه‌ی مو) یا عفونت پوست
- اسکار، که نادر است
- آسیب چشم در صورت تابش بدون محافظ مناسب؛ به همین دلیل در تمام جلسه باید عینک یا محافظ چشم داشته باشید
در فاصلهی جلسات از آفتاب مستقیم و برنزه‌کردن پرهیز کنید و برای نواحی بیرون از لباس ضدآفتاب بزنید؛ در ارتفاع و آفتاب پرتابش پردیس این نکته اهمیت بیشتری دارد. اصلاح با تیغ بین جلسات معمولاً مجاز است، ولی موم، موچین و کرم‌هایی که مو را از ریشه برمی‌دارند را طبق دستور کلینیک کنار بگذارید. توصیه‌های کامل‌تر در صفحه‌ی مراقبت‌های بعد از درمان آمده است.
هشدار: اگر بعد از لیزر تاول بزرگ، درد رو به افزایش، ترشح چرکی، تب، تغییر رنگ تیره یا خاکستری پوست، یا هر مشکلی در دید و درد چشم داشتید، منتظر جلسهی بعد نمانید و همان روز با پزشک تماس بگیرید.
تعداد جلسات لیزر برای نواحی مختلف بدن چقدر است؟
تعداد جلسات لیزر در تمام قسمت‌های بدن یکسان نیست. ضخامت مو، چرخه رشد و حساسیت فولیکول‌ها به تغییرات هورمونی باعث میشود بعضی نواحی سریع‌تر و برخی دیرتر به درمان پاسخ دهند.ناحیه بدنویژگی پاسخ به لیزرزیر بغلموهای ضخیم و تیره معمولاً پاسخ مناسبی دارند.ساق پااغلب پاسخ خوبی دارد، اما فاصله جلسات ممکن است با صورت متفاوت باشد.بیکینیموهای ضخیم معمولاً پاسخ‌گو هستند؛ تنظیمات مناسب برای رنگ پوست اهمیت دارد.صورت و چانهبه دلیل تأثیر هورمون‌ها، نتیجه کمتر قابل پیش‌بینی است و ممکن است جلسات بیشتری لازم باشد.دست‌هانتیجه به ضخامت و رنگ مو بستگی دارد؛ موهای کرکی پاسخ محدودتری دارند.کمر و شکمدر صورت وجود موهای نازک یا عوامل هورمونی، پاسخ ممکن است متغیر باشد.تعداد جلسات موردنیاز پس از معاینه پوست و مو و بررسی پاسخ به جلسات اولیه مشخص‌تر میشود. به همین دلیل بهتر است به جای انتظار نتیجه یکسان برای تمام نواحی، برنامه درمانی شخصی‌سازی‌شده داشته باشید.
چه زمانی باید با پزشک تماس بگیرید؟
- قرمزی یا تورمی که بیش از چند روز طول بکشد یا بدتر شود
- تاول، زخم یا دلمه‌ی پهن در ناحیه‌ی درمان
- جوش‌های چرکی و دردناک دور فولیکول‌ها
- لکه‌ی تیره یا روشنی که بعد از چند هفته کم‌رنگ نمی‌شود
- بیشتر و ضخیم‌ترشدن موها در ناحیه‌ی درمان یا اطراف آن
- افزایش سریع موهای بدن همراه با بی‌نظمی قاعدگی یا آکنه، که نیاز به بررسی هورمونی دارد
کلام آخر؛ چند جلسه لیزر برای نتیجه بهتر لازم است؟
تعداد جلسات لیزر موهای زائد برای همه افراد یکسان نیست و به عواملی مانند رنگ و ضخامت مو، نوع پوست، ناحیه درمان و وضعیت هورمونی بستگی دارد. آنچه اهمیت دارد، انجام جلسات با فاصله مناسب، انتخاب دستگاه و تنظیمات متناسب با پوست و بررسی روند کاهش مو در طول درمان است.
همچنین باید بدانید که رشد مجدد تعداد محدودی مو پس از پایان دوره، لزوماً به معنای ناموفق بودن لیزر نیست. در بعضی افراد، بهخصوص کسانی که زمینه هورمونی دارند، ممکن است جلسات نگهدارنده ضروری باشد.
در پرنیشا، بررسی شرایط پوست و مو پیش از شروع درمان به انتخاب برنامه مناسب کمک می‌کند. اگر درباره تعداد جلسات موردنیاز یا علت رشد مجدد موهای خود سؤال دارید، می‌توانید برای ارزیابی تخصصی و آشنایی با خدمات لیزر موهای زائد پرنیشا اقدام کنید.
پرسش‌های رایج
اگر بعد از چند جلسه هنوز مو دارم، یعنی لیزر روی من جواب نمی‌دهد؟
لزوماً نه. کاهش مو تدریجی است و هر جلسه فقط موهای فاز رشد را هدف می‌گیرد؛ اگر پس از چند جلسه کاهش واضحی ندیدید، پزشک رنگ مو، تنظیمات دستگاه و احتمال علت هورمونی را دوباره بررسی می‌کند.
میتوانم فاصلهی جلسات را کوتاه کنم تا زودتر تمام شود؟
معمولاً خیر. جلسهی زودهنگام وقتی بیشتر موهای تازه هنوز به فاز رشد نرسیدهاند اثر کمتری دارد و فقط پوست را بیشتر در معرض گرما قرار میدهد.
بین جلسات میتوانم موها را با موم یا موچین بردارم؟
بهتر است نه. کندن ریشه هدف لیزر را از بین میبرد؛ اصلاح با تیغ معمولاً جایگزین مناسبتری است، مگر اینکه پزشک چیز دیگری گفته باشد.
بعد از تمامشدن دوره، چقدر بعد دوباره باید لیزر کنم؟
از پیش قابل تعیین نیست. بسیاری از افراد ماهها یا سالها بدون نیاز به جلسه میمانند و بعضی، بهخصوص با زمینهی هورمونی، زودتر به جلسهی ترمیم نیاز پیدا میکنند.
لیزر برای موهای سفید یا بور هم جواب میدهد؟
معمولاً نه بهخوبی، چون این موها رنگدانهی کافی برای جذب نور ندارند. برای این موها روشهای دیگری مثل الکترولیز مطرح میشود که پزشک دربارهاش توضیح میدهد.
این مقاله برای آگاهی عمومی نوشته شده و جایگزین معاینه و تشخیص پزشک نیست. مناسب‌بودن هر روش درمانی برای شما فقط پس از ارزیابی حضوری مشخص میشود.
