دوره‌ی نقاهت بلفاروپلاستی پلک بالا برای بیشتر افراد حدود ۱۰ تا ۱۴ روز است؛ یعنی زمانی که تورم و کبودی آن‌قدر کم میشود که بتوانید سر کار برگردید. بخیه‌ها معمولاً در هفته‌ی اول برداشته می‌شوند، ولی ته‌مانده‌ی تورم و صورتی بودن جای برش ممکن است چند ماه طول بکشد. مراقبت‌های دو هفته‌ی اول، به‌خصوص ۲۴ ساعت نخست، نقش مهمی در کم کردن عوارض دارد.
در ادامه، روند بهبود را روزبه‌روز و هفته‌به‌هفته مرور می‌کنیم و توضیح می‌دهیم کدام علائم طبیعی است و کدام نیاز به مراجعه‌ی فوری دارد. دستور جراح شما همیشه بر این راهنمای عمومی مقدم است.
بلفاروپلاستی پلک بالا چیست و چرا نقاهت دارد؟
بلفاروپلاستی پلک بالا جراحی‌ای است که در آن پوست اضافه‌ی پلک و گاهی مقدار کمی عضله یا چربی برداشته یا جابه‌جا میشود. برش معمولاً در چین طبیعی پلک قرار میگیرد تا جای آن پس از ترمیم کمتر دیده شود. این عمل اغلب با بی‌حسی موضعی و به‌صورت سرپایی انجام میشود و همان روز به خانه برمی‌گردید.
پوست پلک نازک‌ترین پوست بدن است و رگ‌های زیادی دارد. به همین دلیل حتی یک جراحی کوچک در این ناحیه هم تورم و کبودی چشمگیری ایجاد میکند. هدف مراقبت‌های بعد از عمل این است که این تورم سریع‌تر فروکش کند، زخم خوب جوش بخورد و سطح چشم در روزهایی که پلک کامل بسته نمی‌شود محافظت شود.
جزئیات خود عمل، اهداف و محدودیت‌های آن را در صفحه‌ی جراحی پلک (بلفاروپلاستی) در پرنیشا توضیح داده‌ایم.
جدول نقاهت: روزبه‌روز و هفته‌به‌هفته چه انتظاری داشته باشید؟
زمان‌های زیر بازه‌های رایج است و از فردی به فرد دیگر فرق میکند. سن، کیفیت پوست، مصرف سیگار، فشار خون و میزان بافتی که برداشته شده روی سرعت بهبود اثر دارد.
| زمان | چه انتظاری داشته باشید | چه کنید |
|---|---|---|
| روز عمل | سفتی و سنگینی پلک، تاری دید به‌خاطر پماد چشمی، سوزش خفیف پس از رفع بی‌حسی | استراحت با سر بالا، کمپرس سرد، رانندگی نکنید |
| روز ۱ تا ۳ | بیشترین تورم و کبودی؛ ممکن است پلک کامل بسته نشود و چشم آب بریزد | کمپرس سرد طبق دستور جراح، خواب با ۲ تا ۳ بالش، قطره و پماد تجویزی |
| روز ۴ تا ۷ | کبودی زرد و سبز میشود و به سمت گونه پایین می‌آید؛ برداشتن بخیه در صورت قابل‌جذب نبودن | مراجعه برای کشیدن بخیه، ادامه‌ی پرهیز از خم شدن و فشار به چشم |
| هفته‌ی ۲ | بیشتر تورم و کبودی رفته؛ خط برش صورتی است | بازگشت به کار پشت میز، آرایش چشم فقط پس از تأیید جراح |
| هفته‌ی ۳ تا ۴ | تورم باقی‌مانده‌ی خفیف، به‌خصوص صبح‌ها | شروع تدریجی ورزش سنگین با نظر جراح، لنز تماسی پس از اجازه |
| ماه ۱ تا ۳ | فرم پلک کم‌کم به شکل نهایی نزدیک میشود | محافظت از آفتاب و پیگیری طبق برنامه |
| تا حدود ۶ ماه | جای برش از صورتی به خطی کمرنگ در چین پلک تبدیل میشود | ارزیابی نهایی نتیجه در این مرحله منطقی‌تر است |
کبودی در بعضی افراد ۲ تا ۴ هفته طول میکشد. اگر یک سمت کمی بیشتر از سمت دیگر ورم دارد، در هفتههای اول معمولاً جای نگرانی نیست؛ قضاوت دربارهی تقارن را به بعد از فروکش کامل تورم بسپارید.
مراقبت‌های بعد از جراحی پلک: چه کارهایی بکنیم و چه نکنیم؟
در ۴۸ ساعت اول
- سر را بالا نگه دارید: هنگام استراحت و خواب، سر را با ۲ تا ۳ بالش بالاتر از قلب قرار دهید. به پشت بخوابید.
- کمپرس سرد: کیسه‌ی یخ یا بسته‌ی سرد را در پارچه‌ی تمیز بپیچید و آرام روی پلک بگذارید؛ یخ را مستقیم روی زخم نگذارید و فشار ندهید. فاصله و مدت کمپرس را از جراح بپرسید.
- قطره و پماد: پماد یا قطره‌ای که جراح تجویز کرده، با دست شسته و بدون تماس نوک لوله با مژه و پوست مصرف کنید.
- استراحت چشم: چشم در روزهای اول زود خسته میشود. مطالعه، کار با گوشی و تماشای تلویزیون را کوتاه و با فاصله نگه دارید.
دو هفته‌ی اول
- چشم را نمالید و فشار ندهید: دست‌کم ۲ هفته. اگر خارش دارید، به جراح بگویید.
- خم نشوید و بار سنگین بلند نکنید: هر کاری که سر را پایین‌تر از قلب می‌برد یا فشار به صورت می‌آورد، مثل جارو کشیدن، باغبانی یا بلند کردن کودک، خطر خونریزی و تورم را بیشتر میکند. پیاده‌روی آرام اشکالی ندارد.
- ورزش سنگین، شنا، سونا و جکوزی را تا اجازه‌ی جراح، معمولاً حدود ۲ تا ۳ هفته، کنار بگذارید.
- شست‌وشو: معمولاً از روز بعد می‌توانید دوش بگیرید، ولی آب، صابون و شامپو نباید مستقیم وارد چشم یا روی زخم ریخته شود.
- آرایش چشم و کرم دور چشم: حدود ۲ هفته استفاده نکنید.
- لنز تماسی: دست‌کم ۲ هفته و تا تأیید جراح نگذارید؛ در این مدت از عینک طبی استفاده کنید.
- آفتاب و باد: بیرون از خانه عینک آفتابی بزنید. در هوای آفتابی و بادخیز پردیس این کار هم چشم تحریک‌پذیر را آرام‌تر نگه می‌دارد و هم به کم‌رنگ‌تر ماندن جای برش کمک میکند.
- سیگار: دود سیگار ترمیم زخم را کند میکند؛ پرهیز از آن در این دوره به نفع شماست.
دربارهی داروها
داروهای رقیق‌کننده‌ی خون (مثل آسپرین یا وارفارین) و بعضی مکمل‌ها خطر خونریزی را بالا می‌برند. تصمیم دربارهی قطع موقت یا شروع دوباره‌ی آن‌ها فقط با پزشک معالج و جراح است؛ خودسرانه هیچ دارویی را قطع یا شروع نکنید. مسکن را هم فقط طبق تجویز جراح مصرف کنید.
خشکی چشم و بسته نشدن کامل پلک
در روزها و هفتههای اول، تورم و سفتی پلک ممکن است باعث شود پلک بالا کامل پایین نیاید؛ به‌خصوص در خواب. به این حالت لاگوفتالموس (بسته نشدن کامل پلک) می‌گویند. وقتی بخشی از سطح چشم شب‌ها باز بماند، قرنیه (لایه‌ی شفاف جلوی چشم) خشک میشود و صبح‌ها حس سوزش، شن‌ریزه در چشم، قرمزی یا تاری دید پیدا میکنید.
خشکی چشم گاهی به‌صورت اشکریزش زیاد ظاهر میشود؛ چشمِ تحریک‌شده بیش از حد اشک می‌سازد. حساسیت به نور و باد هم در چند هفته‌ی اول شایع است.
در بیشتر افراد این حالت با فروکش تورم طی چند هفته بهتر میشود و بسته نشدن کامل پلک به‌ندرت ماندگار میشود. تا آن زمان، اشک مصنوعی یا ژل و پماد شب که جراح تجویز میکند از قرنیه محافظت میکند. اگر پیش از عمل خشکی چشم یا بیماری تیروئید داشته‌اید، احتمال این مشکل بیشتر است و باید حتماً پیش از عمل به جراح گفته شود؛ به همین دلیل در پرنیشا وضعیت خشکی چشم و بسته شدن پلک پیش از جراحی معاینه میشود.
اگر چند هفته بعد از عمل هنوز پلک شب‌ها باز میماند، یا درد چشم، قرمزی رو به افزایش و کاهش دید دارید، منتظر نمانید و مراجعه کنید؛ خراش قرنیه درمان سریع لازم دارد.
عوارض شایع و عوارض نادر ولی جدی کدام‌اند؟
عوارضی که معمولاً گذرا هستند:
- تورم، کبودی و حس سفتی پلک
- بی‌حسی یا کرختی پوست پلک که به‌تدریج برمی‌گردد
- خشکی، سوزش، اشکریزش و حساسیت به نور
- تاری دید یا دوبینی گذرا در روزهای اول، تا حدی به‌خاطر پماد چشمی
- جوش‌های سفید ریز روی خط بخیه پس از کشیدن آن
عوارض کمتر شایع یا نادر:
- عدم تقارن پلک‌ها، اسکار برجسته یا قابل‌مشاهده
- برداشت بیش از حد پوست که بسته شدن پلک را مشکل میکند
- افتادگی پلک (پتوز) که اگر به‌خاطر تورم باشد گذراست، ولی گاهی ترمیم لازم دارد
- عفونت زخم
- خونریزی پشت کره‌ی چشم و آسیب بینایی
خونریزی پشت چشم (خونریزی رتروبولبار یا حدقه‌ای) یکی از نادرترین و جدی‌ترین عوارض است. خون در فضای بسته‌ی پشت چشم جمع میشود و می‌تواند به عصب بینایی فشار بیاورد. در یک بررسی بزرگ روی بیش از ۲۶۰ هزار عمل بلفاروپلاستی، این عارضه در حدود ۵ مورد از هر ۱۰ هزار عمل گزارش شد و کاهش دید برگشت‌ناپذیر بسیار نادرتر بود. بیشتر موارد در چند ساعت اول پس از عمل رخ داده و خطر پس از ۲۴ ساعت به‌طور چشمگیری کم شده است. فشار خون بالا، مصرف آسپرین، استفراغ و فعالیت بدنی زیاد پس از عمل از عوامل همراه آن بوده‌اند. این عارضه با درمان فوری اغلب قابل‌کنترل است؛ برای همین شناختن علائمش مهم است.
چه زمانی باید با پزشک تماس بگیرید؟
هشدار: در این موارد بدون معطلی به اورژانس بروید یا با جراح تماس بگیرید
- کاهش ناگهانی دید یا از دست رفتن دید در یک چشم
- درد شدید چشم یا پلک که رو به افزایش است و با مسکن تجویزی آرام نمی‌شود
- تورم سفت و رو به افزایش، بیرون‌زدگی کره‌ی چشم یا ناتوانی در باز کردن پلک
- خونریزی‌ای که با فشار ملایم بند نمی‌آید
- تهوع و استفراغ همراه با درد چشم
این علائم ممکن است نشانه‌ی خونریزی پشت چشم باشد که در ساعت‌های اول باید درمان شود.
در این موارد هم در همان روز با جراح تماس بگیرید:
- تب، ترشح چرکی، گرمی و قرمزی رو به افزایش اطراف زخم
- باز شدن خط برش یا شل شدن بخیه
- دوبینی پایدار یا هر تغییر تازه در دید
- درد، قرمزی یا سوزش چشم که روزبه‌روز بدتر میشود
- بسته نشدن پلک که پس از چند هفته بهتر نشده است
- درد یا تورم ساق پا یا تنگی نفس (نشانه‌ی احتمالی لخته‌ی خون)
کلام آخر؛ دوران نقاهت بلفاروپلاستی چقدر طول میکشد؟
بیشتر افراد حدود ۱۰ تا ۱۴ روز پس از بلفاروپلاستی پلک بالا می‌توانند به فعالیت‌های سبک و کارهای روزمره بازگردند، اما این به معنای پایان کامل روند ترمیم نیست. کاهش تورم، محو شدن کبودی و بهبود جای بخیه به زمان بیشتری نیاز دارد و نتیجه نهایی معمولاً طی چند ماه مشخص‌تر میشود.
مراقبت صحیح از چشم، استفاده از داروهای تجویزی، پرهیز از فعالیت سنگین و مراجعه منظم به جراح، بخش مهمی از روند بهبودی هستند. همچنین نباید علائمی مانند درد شدید، تورم ناگهانی یا تغییر بینایی را طبیعی تلقی کرد.
در پرنیشا، ارزیابی پیش از جراحی و پیگیری وضعیت بیمار پس از بلفاروپلاستی می‌تواند به برنامه‌ریزی مراقبت‌های متناسب با شرایط هر فرد کمک کند. برای آشنایی بیشتر با این جراحی و بررسی شرایط خود، می‌توانید صفحه خدمات بلفاروپلاستی پرنیشا را مطالعه کنید.
پرسش‌های رایج
بعد از بلفاروپلاستی کی میتوانم سر کار بروم؟
بیشتر افراد در کارهای پشت میز پس از ۱۰ تا ۱۴ روز برمیگردند؛ ممکن است هنوز کمی کبودی باقی مانده باشد. کارهای بدنی سنگین یا محیطهای پرگردوغبار زمان بیشتری لازم دارد و باید با جراح هماهنگ شود.
چند روز بعد از عمل پلک میتوانم رانندگی کنم؟
تا وقتی دید تار است، پلک ورم دارد یا پماد چشمی مصرف میکنید رانندگی نکنید. این معمولاً چند روز طول میکشد و زمان دقیق آن را جراح پس از معاینه میگوید.
جای بخیهی بلفاروپلاستی میماند؟
برش در چین طبیعی پلک قرار میگیرد و معمولاً تا حدود ۶ ماه از صورتی به خطی کمرنگ تبدیل میشود. کیفیت نهایی اسکار به پوست، ترمیم فرد و مراقبت از آفتاب بستگی دارد و برای همه یکسان نیست.
چرا بعد از عمل چشمم مدام اشک میریزد؟
اشکریزش در هفتههای اول اغلب واکنش به خشکی و تحریک سطح چشم است، نه اشکال در مجرای اشک. قطره و پماد تجویزی معمولاً کمک میکند؛ اگر همراه با درد یا کاهش دید بود، مراجعه کنید.
کی میشود دربارهی نتیجهی نهایی قضاوت کرد؟
ظاهر پلک تا ۱ تا ۳ ماه بهتر میشود و بهبود جای برش تا حدود ۶ ماه ادامه دارد. قضاوت دربارهی تقارن یا اصلاح احتمالی در هفتههای اول زود است.
این مقاله برای آگاهی عمومی نوشته شده و جایگزین معاینه و تشخیص پزشک نیست. مناسب‌بودن هر روش درمانی برای شما فقط پس از ارزیابی حضوری مشخص میشود.
